1. Phân loại & Đặc điểm cấu tạo
-
O-ring (Gioăng chỉ tròn):
-
Vòng làm kín có mặt cắt ngang hình tròn ($\text{O}$).
-
Thiết kế tối giản, hiệu quả làm kín tĩnh (static) hoặc động (dynamic) tải nhẹ rất cao.
-
-
Gioăng mặt phẳng (Gasket / Flange Gasket):
-
Dạng tấm mỏng hình tròn, vuông hoặc gia công theo biên dạng mặt bích/nắp máy.
-
Chuyên dùng cho liên kết tĩnh giữa hai bề mặt phẳng bắt bulong.
-
-
Phốt cơ khí & Phốt chắn dầu (Oil Seal / Rotary Seal / Hydraulic Seal):
-
Cấu tạo phức tạp hơn, thường kết hợp giữa cao su, khung kim loại và lò xo đàn hồi.
-
Thiết kế dạng môi (lip) chuyên dùng làm kín chuyển động quay (trục động cơ, bơm) hoặc chuyển động tịnh tiến (xilanh thủy lực, khí nén).
-
2. Vật liệu chế tạo phổ biến
-
Cao su tổng hợp:
-
NBR: Chịu dầu, nhiên liệu, chịu nhiệt đến ~100°C (dùng phổ biến nhất).
-
FKM / Viton: Chịu nhiệt độ cao (đến 200–250°C), kháng hóa chất, dung môi cực tốt.
-
EPDM: Kháng hơi nước (steam), ozone, chịu thời tiết (không dùng cho dầu khoáng).
-
Silicone (VMQ): An toàn thực phẩm/y tế, chịu nhiệt rộng (-60°C đến 220°C).
-
-
Nhựa kỹ thuật & Kim loại:
-
PTFE (Teflon): Ma sát cực thấp, chịu hầu hết hóa chất và nhiệt độ khắc nghiệt.
-
Gioăng chì / Kim loại (Spiral Wound Gasket): Dùng cho đường ống nhiệt độ và áp suất rất cao.
-
3. Ứng dụng thực tế
-
Ngành Thực phẩm, Đồ uống & Dược phẩm: Làm kín các van, đường ống, bồn chứa, van chiết rót, bơm vi sinh.
-
Hệ thống Thuỷ lực & Khí nén: Phốt ti xilanh, phốt piston, bơm thủy lực, van phân phối.
-
Chế tạo máy & Ô tô: Phốt chắn dầu mỡ trục cơ, gioăng nắp máy, hệ thống làm mát, đường ống nhiên liệu.
4. Ưu điểm & Nhược điểm
| Tiêu chí | Nội dung |
| Ưu điểm |
• Khả năng làm kín tuyệt vời: Ngăn chặn rò rỉ chất lỏng/khí hiệu quả ngay cả ở áp suất cao. • Đa dạng vật liệu: Tùy chọn chính xác theo môi trường làm việc (dầu, hóa chất, thực phẩm, nhiệt độ). • Chi phí hợp lý: Giá thành rẻ (đặc biệt là O-ring), dễ thay thế và bảo trì. |
| Nhược điểm |
• Nhạy cảm với môi trường: Dễ bị chai cứng, lão hóa, trương nở nếu chọn sai vật liệu với dung môi/nhiệt độ. • Yêu cầu độ chính xác rãnh lắp: Cần gia công kích thước rãnh (groove) và độ nhám bề mặt đúng tiêu chuẩn để tránh làm rách hoặc xoắn gioăng/phốt. |
Xem thêm